Een nanovraag beantwoord: nanobuisjes en asbest?

De vraag:

Beste Nanometing,

Kunt u mij iets vertellen over de gevaren van nanodeeltjes zoals die van asbest bekend zijn? Ik las dat laatst ergens, dat asbest deeltjes dezelfde grootte hebben als nanodeeltjes en dan nanodeeltjes daarom ook zo gevaarlijk zijn?

Het antwoord van de redactie van Nanometing.nl:

Beste Nanometer,

Asbest en nanodeeltjes worden inderdaad vaak in één adem genoemd. Dat zit zo:

Zodra asbest wordt afgebroken, vormt het een soort kleine naaldjes, die in de lucht kunnen zweven. Deze naaldjes zijn van een bepaalde afmeting, waardoor onze longen ze niet zo gemakkelijk kunnen opruimen als andere vuildeeltjes. De naaldjes prikken zich in het longweefsel vast en daardoor ontstaat ontsteking, afsterven van longweefsel en kankervorming in de longen.

Hier ziet u de vezelige structuur van asbest. Afbeelding: Wikipedia Commons.

Nu zijn er bepaalde nanodeeltjes (koolstofnanobuisjes van langer dan 30 micrometer en korter dan ongeveer 500 micrometer) die eenzelfde effect hebben.  Bij muizen is aangetoond dat deze koolstofnanobuisjes ontsteking kunnen veroorzaken, maar het is niet bewezen dat dit ook tot kanker zou leiden.

Deze afmetingen zijn voor nanobuisjes erg lang. Dertig micrometer is we 30.000 nanometer, terwijl de doorsnede van deze buisjes is vaak maar  zo'n 30-50 nanometer is. En als de buisjes weer langer zijn, wordt het effect ook weer minder.

Het kán dus wel, maar het gaat om een specifieke subgroep van koolstofnanobuisjes,  wat weer een kleine subgroep is van de nanodeeltjes.  

En om dit ontstekingseffect te hebben,  moeten deze buisjes eerst nog in de lucht komen zodat ze kunnen worden ingeademd. Dat is niet erg waarschijnlijk, omdat nanobuisjes meestal in plastics verwerkt worden. Als het plastic product wordt afgedankt, hoeven we het niet met veel stof en lawaai te slopen, zoals asbest, maar komt het in de vuilverbrandingsoven terecht. Nanobuisjes branden, in tegenstelling tot asbest, erg goed en worden gewoon verbrand tot water en koolzuurgas. De kans dat iemand in dit traject losse nanobuisjes inademt is vrijwel nul.

Als u hier graag meer over wilt lezen, dan verwijs ik u graag door naar dit artikel.

Daarnaast wordt asbest vaak als voorbeeld genoemd van een techniek die iedereen eerst prachtig vond, maar die bij nader inzien schadelijk bleek te zijn. Radium is nog zo'n voorbeeld, dit radioactieve materiaal zat vroeger op wijzerplaten van horloges zodat men ook in het donker kon klokkijken.  Kernenergie, is er ook zo één.  In dit verband wordt nanotechnologie erbij geschaard omdat het mogelijk net zo'n geval zou zijn: we weten immers nog niet alles van deze nieuwe wetenschap.

Dus dat zou er ook iets met de associatie te maken kunnen hebben.

Ik hoop dat ik hiermee uw vragen voldoende heb kunnen beantwoorden. Bedankt voor het mailen en natuurlijk voor het meedoen aan de Nanometing!

Met vriendelijke groet,

De redactie van Nanometing.nl

Heeft u ook een prangende nano-vraag? Stuur uw vraag dan naar redactie@nanometing.nl

De redactie bestaat niet uit wetenschappers, maar als wetenschapsjournalisten gespecialiseerd in nanotechnologie kunnen we de meeste vragen wel  van zinnig commentaar voorzien.